City Museums

Μουσεία Πόλεων: Η εξέλιξη και ο ρόλος τους στις  σύγχρονες πόλεις/
City Museums: Evolution and role in contemporary cities 
(text in greek only)
group essay, Museology, MSc in Cultural Management, 2012
Angeliki Zervou, Zacharoula Chalinidou

Αν ο 19^ος ήταν ο αιώνας του ιστορικού μουσείου και του μουσείου φυσικής ιστορίας και ο 20ός η εποχή του μουσείου τέχνης, τότε μπορούμε να ισχυριστούμε πως ο 21^ος αιώνας ανήκει στα μουσεία των πόλεων[1].

Τα μουσεία πόλης του χθες

Ως θεσμός, τα μουσεία πόλης, δεν είναι καινοφανή. Εντασσόμενα στην ευρύτερη κατηγορία των ιστορικών μουσείων, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε σημαντικές ευρωπαϊκές μητροπόλεις του 19^ου αιώνα. Σε εποχές όμως,  που τα κράτη-έθνη και οι μονάρχες είχαν την έννοια συμβόλου για τους πολίτες, και που οι πόλεις δεν μπορούσαν παρά να χρησιμεύουν ως ένα παθητικό υπόβαθρό τους [2].

 Βασίστηκαν, λοιπόν, σε ιδιωτικές συλλογές εξεχόντων πολιτών ή αρχόντων και σε αρχεία, αντικείμενα και τεκμήρια που θα μαρτυρούσαν το ένδοξο παρελθόν της πόλης τους. Έχοντας το ρόλο του θεματοφύλακα των πολιτιστικών θησαυρών της πόλης τους, αποστολή του εκάστοτε μουσείου πόλης ήταν η προβολή μιας περήφανης εικόνας του παρελθόντος της πόλης, η οποία, έτσι, θα κέρδιζε το θαυμασμό του επισκέπτη και, ταυτόχρονα, θα νομιμοποιούσε έμμεσα τα υπάρχοντα σύμβολα εξουσίας στους κατοίκους της[3]. 

 

 

 

 

 

 

Οι πόλεις του σήμερα

Ωστόσο, ο 21^ος αιώνας φέρνει μαζί του αλλαγές τόσο στο πεδίο των μουσειακών πρακτικών όσο και στο πεδίο των ίδιων των πόλεων.  Με τα φαινόμενα της αστικοποίησης και της παγκοσμιοποίησης να γιγαντώνονται δραματικά, η πόλη ανακτά κρίσιμους ρόλους και λειτουργίες . Σήμερα, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, ο παγκόσμιος πληθυσμός συγκεντρώνεται στις πόλεις σε ποσοστό που ξεπερνά το 50% και με ολοένα αυξανόμενους ρυθμούς, ώστε προβλέπεται μέχρι το 2050 να ξεπεράσει το 80% [4]. Εντούτοις, η αλλαγή στο αστικό τοπίο δεν αφορά μόνο την πληθυσμιακή αύξηση. Η παγκοσμιοποίηση, παρότι ξεκινά ως οικονομική τάση, αγγίζει πλέον την πολιτική και πολιτιστική σφαίρα.

«Οι πόλεις είναι τα καθοριστικά τεχνουργήματα του πολιτισμού. Όλα τα επιτεύγματα και οι αποτυχίες της ανθρωπότητας είναι εδώ. Αστικά κτίρια, μνημεία, αρχεία, θεσμοί είναι οι λύδιες λίθοι, μέσω των οποίων η πολιτιστική μας κληρονομιά περνάει από τη μία γενιά στην επόμενη. Διαμορφώνουμε την πόλη και μας διαμορφώνει με τη σειρά της»[5] .

Δε θα ήταν, λοιπόν, υπερβολή να πούμε ότι σήμερα το μουσείο είναι η πόλη και η πόλη το μουσείο[6]. Με άλλα λόγια, το μουσείο πόλης εστιάζει όλο και περισσότερο στην ίδια την πόλη. Η πόλη έχει γίνει το τεχνούργημα.

 

 

 

 

Το μουσείο του σήμερα

Οι σύγχρονες μουσειολογικές αντιλήψεις και πρακτικές θέλουν τα μουσεία ζωντανούς χώρους, φιλικούς, ενδιαφέροντες και σημαντικούς για την κοινωνία. Η βαρύτητα μετατοπίζεται από την γραμμική παρουσίαση ενός απόμακρου παρελθόντος στην πολλαπλή και πολύπλευρη αξιοποίησή του αλλά και στη σύνδεσή του με πολιτισμικά στοιχεία της σύγχρονης εποχής και με ερωτήματα, σκέψεις και ενδιαφέροντα του παρόντος. Στόχος είναι ένα μουσείο ανοιχτό σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, που θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή  και θα καθίσταται ένας τόπος κοινωνικού και πολιτισμικού διαλόγου[7].

Αντίστοιχες παραδοχές παρατηρούμε και στο σχετικά νεοσύστατο δίκτυο των μουσείων πόλεως. Από το 1993 που πραγματοποιείται το πρώτο συνέδριο μουσείων πόλεως στο Λονδίνο, ακολουθεί μία σειρά διεργασιών θεωρητικού και πρακτικού προβληματισμού. Χαρακτηριστικά, δημιουργείται το Διεθνές Συμβούλιο της Επιτροπής Μουσείων για τις Συλλογές και Δραστηριότητες των Μουσείων των Πόλεων (CAMOC= Council of Museums’ Committee for the Collections and Activities of Museums of Cities) το 2004. Η επιτροπή φιλοδοξεί να αποτελέσει φόρουμ όχι μόνο για τους επαγγελματίες των μουσείων, αλλά και μια σειρά από άλλους ειδικούς, όπως αρχιτέκτονες, αστικούς σχεδιαστές, ιστορικούς, γενικότερα για όποιον ενδιαφέρεται για την πόλη ή εμπλέκεται με αυτή.

Τα παραπάνω αντικατοπτρίζουν τη σημασία των πόλεων σε επίπεδο εθνικών και διεθνών σχέσεων. Επιπλέον, συντελούν σε μεγαλύτερη αναγνώριση του σύγχρονου περιεχομένου των μουσείων πόλεως.

κατεβάστε ολόκληρη την εργασία εδώ

---

[1] Orloff 2008, 27

[2] Prévélakis 2008, 18

[3] Jones 2006, 25

[4] Edwards και Bourbeau 2006, 140

[5] Αναφορά στο Reader John στο Jones 2008, 1

[6] Orloff 2008, 34

[7] Νάκου 2006, 105